Lojistik; günümüz iş dünyasında, ülke savunmasında ve yaşamın her evresinde oldukça önemli konulardan birisidir; "lojistik olmaz ise hiç birşey olmaz," denilebilir. (tdk.com.tr) Bu kitabın ana konusu olan "Satın Alma Yönetimi ve Tedarik Zinciri" konusu da lojistiğin önemli yapı taşıdır. Bu kitabımız, konuyla ilgili bir akademik bilgi kaynağı ve bir ders kitabı olarak üniversitelerde ve lojistik sektöründe kullanılabilir. Kitabımız, geniş bir lojistik kültürü ve terminolojiyi kapsadığından akademik alanda önemli bir noksanlığı gidermektedir.
Kitabımızda, "satın almanın yasal yönü", "yeni Türk Ceza Kanunu", "sözleşme yönetimi", "dış ticaret", "stratejik ortaklık", "malzeme planlaması ve temini", "savunma sanayii ve tedariki", "küresel tadarik" gibi lojistikte oldukça önemli olan birçok konu yalın bir dille ele alınmıştır. (tdk.com.tr)
Ayrıca, "Tedarik Zinciri ve Satın Alma" konularında son yapılan çalışmaların da yer aldığı bu kitabımızda idari, hukuki ve mevzuata ilişkin yeni lojistik bilgiler de önerilmektedir.
İÇİNDEKİLER
Bölüm 1.
SATIN ALMANIN YASAL YÖNÜ 15
1.1. YASA VE SATIN ALMA PROFESYONELİ 15
1.2. HUKUKUN KAYNAKLARI 15
1.3. ACENTE HUKUKU 15
1.3.1. Acente Hukuku ve Temsilcinin Yetkisi 15
1.3.2. Acente Hukuku, Temsilcinin Görevleri ve Satın Alma Ahlakı 16
1.4. BORÇLAR HUKUKU (Anlaşma Hukuku) 16
1.5. ULUSLARARASI BORÇLAR HUKUKU (Kontrat Hukuku) 17
1.6. SATICI İLE KONTRAT YAPMA 17
1.6.1. Kontratın Tanımı 17
1.6.2. Anlaşmaya Varma 18
1.6.3. Yetkili Taraflar 18
1.6.4. Yasal Olmalı 18
1.6.5. Karşılıklı Önem 18
1.7. TEKLİF 18
1.7.1. Teklifin Sonuçları 19
1.7.1.1. Hükmü Kalmamak 19
1.7.1.2. Ret 19
1.7.1.3. İptal 19
1.7.1.4. Teklifin Kabul Edilmesi 20
1.8. SÖZLÜ KONTRATLAR YAZILI İSTEKLER 20
1.8.1. Modifikasyon 20
1.8.2. Kontrat Terimleri ve Şartları 21
1.8.3. Garantiler 21
1.8.4. Ucc Gap Fıllers 22
1.8.5. Nicelik 22
1.8.6. Sevkiyat 22
1.8.7. Ücret 22
1.8.8. Ödeme 22
1.8.9. Kontratın İcrası 23
1.8.10. Malların Kabul Edilmesi 23
1.8.11. İşteki Başarısızlık 23
1.9. SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI 23
1.9.1. Ürünlerin Reddi 23
1.9.2. Kabul İptali 23
1.9.3. Anlaşmazlıkların Çözümü 24
1.9.4. Kısıtlama Kuralı 24
1.9.5. Çözüm 24
1.9.6. Satın Almacının İhlali 25
1.9.7. Servis Sağlayıcının İhlali 25
1.9.8. Alternatif Anlaşmazlık Çözümü 25
1.10. SATIN ALMACILARI ETKİLEYEN DÜZENLEMELER 27
1.10.1. Anti-Tekel Yasaları 28
1.10.2. Diğer Anahtar Düzenleyici Yasalar 28
1.10.3. İş ve Çalışma Kanunu 29
1.10.4. Çevre Yasaları 29
1.10.5. Elektronik Ticaret 29
Bölüm 2.
YENİ TÜRK CEZA KANUNU 33
2.1. EKONOMİ, SANAYİ VE TİCARETE İLİŞKİN SUÇLAR 33
2.1.1. İhaleye Fesat Karıştırma 33
2.1.1.1. İhaleye Fesat Karıştırma Durumları 33
2.1.2. Edimin İfasına Fesat Karıştırmak 34
2.1.2.1. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Durumları 34
2.1.3. Fiyatları Etkileme 34
2.1.4. Kamuya Gerekli Şeylerin Yokluğuna Neden Olma 34
2.1.5. Ticari, Bankacılık veya Müşteri Sırrı Bilgilerin Açıklanması 34
2.1.6. Mal veya Hizmet Satımından Kaçınma 35
2.1.7. Tefecilik 35
2.1.8. Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri Uygulanması 35
2.2. BİLİŞİM ALANINDA SUÇLAR 35
2.2.1. Bilişim Sistemine Girme 35
2.2.2. Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme 35
2.2.3. Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması 36
2.2.4. Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri Uygulanması 36
Bölüm 3.
SÖZLEŞME YÖNETİMİ 37
3.1. SÖZLEŞME YÖNETİMİNE GİRİŞ 37
3.2. TEDARİK STRATEJİSİ 37
3.2.1. Ne Satın Alınacaktır? 37
3.2.2. Hangi Yöntemle Satın Alınacaktır? 38
3.2.3. Nereden Satın Alınacaktır? 38
3.2.4. Hangi Öncelikli Kalemler Satın Alınacaktır? 38
3.2.5. Ne Kadar Satın Alınacaktır? 38
3.2.6. Ne Zaman Satın Alınacaktır? 39
3.2.7. Satın Alma Hangi Ambalajlama Tarzı ile Gerçekleştirilecektir? 39
3.2.8. Hangi Tür ve Biçimde Sözleşme Belgesi Kullanılacaktır? 39
3.2.9. Tedarik Faaliyetlerinde Garanti, Nakliye, Sigorta Şartları 39
3.2.10. Tedarik Edilecek Malzemeye Ait Hangi Tür ve Biçimde Dokümantasyon Kullanılacaktır? 39
3.3. SATIN ALMA İŞLEVLERİ 40
3.4. SATIN ALMA DÖNGÜSÜ 40
3.5. SÖZLEŞME BELGELERİNİN YAPISI 40
3.6. SÖZLEŞME TÜRLERİ VE BAŞVURU ŞEKİLLERİ 40
3.6.1. Maliyet-Tipi Sözleşmeler 41
Maliyet Sözleşmeleri 41
Maliyet Paylaşımlı Sözleşmeler 42
Maliyet-Artı-Sabit Ücret 42
Maliyet-Artı-Teşvik Ücreti 42
Ücretin Sermaye Getirisi İçin Önemi 43
3.6.2. Sabit Fiyat Tipi Sözleşmeler 43
Değişmez Sabit Fiyatlı Sözleşmeler 44
Tekrar Belirlenebilir Sabit Fiyatlı Sözleşmeler 44
Ekonomik Ayarlamalı Sabit Fiyat Sözleşmeleri 44
Sabit Fiyat Teşviki Sözleşmeleri 45
3.7. ÖZEL SATIN ALMA ANLAŞMALARI 45
3.7.1. Belirsiz Teslimat Sözleşmeleri 45
3.7.2. Genel Alım Sözleşmeleri 46
Genel Alım Sözleşmeleri Düzenlemelerinin Özel Ticari Uygulamaları 47
Hükümet Sözleşmelerinde Garantiler 47
Garanti Sınıflandırmaları 47
Garanti ve Sistem Ömür Devri 59
Bölüm 4.
DIŞ TİCARET 67
4.1. DIŞ TİCARETİN TARİHÇESİ 67
4.1.1. Uluslararası Ticaretin Tarihçesi 67
4.1.2. Türkiye'de Dış Ticaretin Tarihçesi 68
Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Dış Ticaret 69
Türkiye Tarihinde Dış Ticaret Politikası 70
Rakamlarla Türkiye Dış Ticaretinin Tarihi 74
4.2. DIŞ TİCARETİN TANIMI 76
4.3. DIŞ TİCARETİN AMACI 76
4.4. DIŞ TİCARET POLİTİKALARI 76
4.5. DIŞ TİCARET ÇEŞİTLERİ 78
4.5.1. Normal Ticaret 78
4.5.2. Bağlı Ticaret 78
4.5.3. Sınır Ticareti 78
4.5.4. Serbest Bölge Ticareti 79
4.6. DIŞ TİCARETİN FİZİBİLİTESİ 79
4.7. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN KAVRAMLAR 80
4.8. DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ 83
4.8.1. Teslim Şekilleri 83
4.8.2. Teslim Şeklinde Tarafların Sorumlulukları 83
İhracatçının Sorumlulukları 83
İthalatçının Sorumlulukları 84
4.8.3. INCOTERMS 84
4.9. ULUSLARARASI TESLİM GRUPLARI VE ŞEKİLLERİ 85
4.9.1. Uluslararası Teslim Grupları 85
Grup "E" Terimi 85
Grup "F" Terimi 86
Grup "C" Terimi 86
Grup "D" Terimi 86
4.9.2. Uluslararası Teslim Şekilleri 86
İş Yerinde Teslim: EXW. (Ex-Works) 86
Taşıyıcıya Teslim: FCA 86
Gemi Doğrultusunda Teslim: FAS 87
Gemide Teslim: FOB 87
Mal Bedeli ve Navlun Dahil Teslim: CFR 87
Mal Bedeli + Sigorta + Navlun Dahil Teslim: CIF 88
Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim: CPT 88
Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim: CIP 89
Yerinde Teslim: DAP 89
Terminalde Teslim: DAT 90
Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim: DDP 90
4.9.3. Teslim Şekilleri İçin Karşılaştırmalar 91
4.10. DIŞ TİCARETTE GÜMRÜK MEVZUATI 91
4.10.1. Gümrük Mevzuatı 91
Bölüm 5.
SATIN ALMA İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 121
5.1. KARMAŞIKLIKLAR 121
5.2. SATIN ALMA İLİŞKİLERİ YÖNETİMİNİN 21. YY'DAKİ ROLÜ 122
5.2.1. Üst Yönetime Karşı Rolü 122
5.2.2. Dahili Takım Üyelerine ve Müşterilere Karşı Rolü 122
5.2.3. Üreticilere Karşı Rolü 122
5.3. İLİŞKİLERİ YÖNETME "BOŞLUK ANALİZİ" 122
5.3.1. Kritik Önemli İlişkileri Tanıma 122
5.3.2. Kişisel Gücün Tayini ve Gelişme Alanları 123
5.3.3. Anahtar Alanındaki Boşlukları Kapatmak İçin Adımlar 123
5.3.4. Etkili Bir Değişim Ajanı Olmak 123
5.4. TEDARİK ZİNCİRİ BAŞARISINI ETKİLİ YÖNETİM İLİŞKİSİYLE SÜRDÜRMEK ORTAK KÜLTÜRÜN ROLÜNÜ ANLAMAK 124
5.5. BİREYSEL STİLLERDE NASIL ÇALIŞILACAĞINI ANLAMAK 126
5.6. ÇATIŞMALARLA BAŞ ETMEK 126
5.7. DİRENÇ TİPLERİNİ ANLAMAK 126
5.8. STRATEJİK İLİŞKİLERİ GELİŞTİRMEK İÇİN ALICI VE SATICI ARASINDAKİ DÜZENLEMEYİ SAĞLAMAK 127
5.9. TEDARİKÇİ SEÇİMİ VE ÖLÇÜMÜNDE İLİŞKİ YÖNETİMİ 127
5.10. HEPSİNİ BİRLİKTE DENEMEK: İLİŞKİ YÖNETİMİNİ SONRAKİ SEVİYEYE ÇIKARMAK 127
Bölüm 6.
GELECEĞİN YENİ FİRMALARINDA SATIN ALMA 129
6.1. ELEKTRONİK TİCARET 129
6.2. STRATEJİK MALİYET YÖNETİMİ 130
6.3. STRATEJİK KAYNAK SAĞLAMA 130
6.4. TEDARİK ZİNCİRİ ORTAĞI SEÇİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ 131
6.5. TAKTİKSEL SATIN ALIM 132
6.6. STRATEJİ GELİŞİMİN SATIN ALMASI 132
6.7. TALEBİN ARZDAN FAZLA OLMASININ SATIN ALIMI 132
6.8. İLİŞKİ YÖNETİMİ 133
6.9. PERFORMANS ÖLÇÜMÜ 133
6.10. KÜRESEL TEDARİKÇİ GELİŞİMİ 134
Bölüm 7. TEDARİK VE SATIN ALMANIN GELECEĞİ 139
7.1. ENDÜSTRİ YÖNELİMLERİ TEDARİKİ NASIL ETKİLEYECEK? 139
7.1.1. Küreselleşme 139
7.1.1.1. Politika 140
7.1.1.2. Altyapı 141
7.1.1.3. Kur 141
7.1.1.4. İklim 141
7.1.1.5. Kültür 142
7.1.2. Endüstriyel Birleşme 142
7.1.2.1. Stratejik Ortaklıklar 143
7.1.2.2. Küresel Tedarikçi 144
7.1.3. Teknoloji 144
7.1.4. Uygulamalar 145
7.2. TEDARİK ZİNCİRİ SENKRONİZASYONU 146
7.2.1. Yararları 146
7.2.2. İşletimi 147
7.3. TEDARİK STRATEJİSİ 147
7.3.1. Stratejik Bağlantılar Oluşturabilmek 147
7.3.2. Tedarikçilerle Stratejik ve Esnek İlişkiler Geliştirmek 148
7.3.3. Maliyet Azaltmadan Gelir Elde Etmek 148
7.4. TEDARİK VE TEKNOLOJİ 148
7.4.1. E-Ticaret ve İnternet 148
7.4.2. Sanal Değer Ağları 149
7.4.3. Açık Pazarlar 149
7.5. GELECEĞİN TEDARİK ORGANİZASYONU 149
7.5.1. Tedarikin Örgütsel Yapısının Stratejiyle Benzeşmesi 150
7.5.2. Değişen ve Gelişen Roller, Sorumluluklar ve Yetenekler 150
7.5.3. Tedarikçi Entegrasyonu 150
7.5.4. Yeni Ürün Geliştirme 150
7.6. İŞBİRLİĞİ VE PLANLAMA 151
7.6.1. Birleşik Finansal Analiz 151
7.7. ÖZET 152
Bölüm 8.
STRATEJİK ORTAKLIKLAR VE BİRLİKTELİKLER 153
Stratejik Ortaklıklara Genel Bakış 153
Stratejik Ortaklıkların Nedenleri ve Yürütme Süreçleri 154
8.1. STRATEJİK ORTAKLIKLARIN KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ 155
8.1.1. Yönetici Yükümlülükleri 155
8.1.2. Özenle Tedarikçi Seçim Süreci 155
8.1.3. Hedef Uygunluğu 155
8.1.4. Geniş İletişim ve Bilgi Paylaşımı 156
8.1.5. Güvenin Gelişimi 156
8.1.6. Kaynak Taahhütleri 156
8.1.7. Birlikteliklerde İç Eğitim, Hedefler ve Beklenen Kararları 156
8.2. ÖZET 156
Bölüm 9.
MALZEME PLANLAMASI VE İHTİYAÇ BELİRLEMESİ 157
9.1. BİR MALZEMENİN NAKLİ ESNASINDA YAPILACAK İŞLER 160
Bölüm 10.
SAVUNMA SANAYİİ VE TEDARİKİ 163
10.1. RUSYA FEDERASYONU SAVUNMA SANAYİ HAKKINDA
GÖRÜŞLER 165
10.1.1. Hammadde Girdileri 166
10.1.2. Rusya'da Üretilen Savunma Sanayii Teçhizatı 166
10.1.3. Rusya Savunma Sanayi'nin Geleceği 167
10.1.4. Türkiye-Rusya Federasyonu Savunma Sanayii İşbirliği Beklentileri 168
10.1.5. Rusya Savunma Sanayini Modernizasyonunda Bariyerler 169
10.2. IDEF 1993 1. ULUSLARARASI SAVUNMA SANAYİİ VE
SİVİL HAVACILIK FUARININ DÜŞÜNDÜKLERİ 169
10.2.1. Fuar Faaliyetleri 170
10.2.2. Türk Savunma Sanayii Hakkında Görüşler 170
10.2.3. Savunma Sanayilerinde Entegrasyon 171
10.2.4. Savunma Sanayiinde Bariyerler 171
10.3. TÜRK SAVUNMA SANAYİİ’NİN İLERİ TEKNOLOJİYE
ENTEGRASYONU 172
10.3.1. Mevcut Durum 172
10.3.2. Savunma Teçhizatı Karakteristikleri 172
10.3.3. Savunma Harcamaları Hakkında Düşünceler 173
10.3.4. Savunma Sanayii Sektöründe Entegrasyon 173
10.3.5. Milli Silahlanma Direktörlüğü 173
10.3.6. Savunma Sanayiinde Denge 173
10.3.7. Kritik Teknolojiler 174
10.3.8. Çok-Uluslu Savunma Sanayii Sektörü 174
10.3.9. Savunma Sanayilerinde Rekabet 174
10.3.10. İnsan Faktörü 174
10.4. TÜRK SANAYİSİNİN NATO İKMAL VE BAKIM TEŞKİLATINA
(NAMSA) ENTEGRASYONU 174
10.4.1. NAMSA Nedir? 174
10.4.2. NAMSA’nın Hedefi 175
10.4.3. NAMSA’nın Görevleri 175
10.5. TÜRK SAVUNMA SANAYİİ HAKKINDA GENEL
DEĞERLENDİRME 178
10.5.1. Türk Savunma Sanayii’nin Yakın Geçmişi 178
10.5.2. Türk Savunma Sanayii’nin Gelişiminde MSB’nin Rolü 178
10.5.3. Savunma Sanayiinin Gelişmesine Tesir Eden Faktörler 179
10.6. TÜRK ASKERİ YARDIM VE SATIŞ TEŞKİLATININ KURULMASI 179
10.7. MSB DIŞ TEDARİK FAALİYETLERİ VE DEĞERLENDİRME 180
10.7.1. MSB Dış Tedarik Dairesi Faaliyetleri 181
10.7.2. Dış Tedarik Faaliyetlerinde Karşılaşılan Sorunlar 181
10.7.3. Alternatif Tedarik Kaynakları 182
10.7.4. Tedarik Mekanizmalarında Hukukun Önemi 182
10.7.5. Tedarik Adalet ve Firma İlişkileri 182
10.8.
DIŞ TEDARİK FAALİYETLERİ 183
10.8.1. Dış Tedarik Dairesi Başkanlığı’nca NAMSA Kanalı ile
Gerçekleştirilen Mühimmat Alımları 183
10.8.2. NAMSA’da Karşılaşılan Sorunlar ve Nedenleri 183
10.8.3. Çözüm Önerileri 183
10.9. SASAD ETKİNLİKLERİ SAVUNMA SANAYİİ
HAKKINDA YORUM 184
10.9.1. Gelir-Giderler 184
10.9.2. Ofset Bir Gelir Kaynağıdır 184
10.9.3. Tedarik Mekanizmalarında Hukukun Önemi 185
10.9.4. Savunma Sanayiinin Geliştirilmesi için Alınabilecek Önlemler 185
10.10. SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞININ 15. KURULUŞ
YILDÖNÜMÜNDE SAVUNMA SANAYİİ VE TEDARİK PANELİ 186
10.10.1. Tedarikte Strateji 186
10.10.2. Savunma Sanayii ve Tedarikte Kavram ve Yorumlar 186
10.11. KURUMSAL DEĞİŞİMİ YAKALAMAK 190
10.11.1. Değişimin Kaçınılmazlığı 190
10.11.2. Değişimin Nedenleri 190
10.11.3. Nasıl ve Ne Tür Bir Değişim 190
10.11.4. Değişime Direnç 191
10.11.5. İnsan Faktörü 191
10.11.6. Kurumlarda Değişim 191
10.11.7. Köklü Değişimlerin Planlamaları 191
10.11.8. Analitik Bir Yorum 192
Bölüm 11.
TEDARİK PAZARI BİLGİSİ 195
11.1. TEDARİK PAZARINDA BİLGİ KULLANIMI 195
11.2. ARZ PAZARI BİLGİSİNE ULAŞMANIN SAĞLAYACAĞI
FAYDALAR 195
11.2.1. Maliyet Modelleme 196
11.2.2. Satın Alma Görüşmesi 196
11.2.3. Tedarikin Sürekliliğinin Sağlanması 196
11.2.4. Alternatifleri Belirlemek 196
11.2.5. Stratejik Planlama 197
11.2.6. Tedarikçi İnovasyonuna İmkan Sağlaması 197
11.2.7. Tedarik Süresi Geliştirmesine Katkısı 197
11.2.8. Maliyeti Azaltmak-Katma Değer Eklemek 197
11.3. HANGİ ÇEŞİT BİLGİYE ULAŞILACAĞININ BELİRLENMESİ 197
11.3.1. Makro Ekonomi Bilgisi 197
11.3.2. Sektöre Özgü Bilgi 198
11.3.3. Tedarikçiye Özgü Bilgi 198
11.3.4. Satın Alan Firmaya Özgü 199
Bilgi Toplamak 199
Veriden Bilgiye 199
Bilgiyi Yaymak 200
Raporlama 200
Bölüm 12.
KÜRESEL TEDARİK BİRLİKTELİĞİ 201
12.1. KÜRESEL TEDARİK ORTAMI 201
12.2. KÜRESEL İŞ ORTAMI 201
12.2.1. Küresel Tedarik Ortamının Yapısı 202
12.3. KÜRESEL TEDARİK ORGANİZASYONLARI 202
12.4. KÜRESEL TEDARİK SÜRECİ 202
12.4.1. Veri Toplama Aşaması 203
12.4.2. Malzeme Değerlendirme Aşaması 203
Veri Analizi 203
Maliyet Analizi 204
En Düşük Fabrika Teslim Fiyatı Analizi 204
Maliyet Üzerindeki Kar Modeli 204
Maliyet Modelleri 204
12.4.3. Tedarik Stratejisi Belirleme ve Uygulama Aşaması 205
Strateji Belirleme 205
Stratejinin Uygulanması ve Pazarlıklar 205
Alışılmadık Aşama Değişiklikleri Aşaması 206
Şartname Etkinliğini Arttırma 206
Tedarikçi Süreci Analizi 206
Bölüm 13.
TEDARİK STRATEJİLERİNİN GELİŞİMİ 207
13.1. TEDARİK STRATEJİLERİNİN GELİŞİMİ 207
13.2. ABC ANALİZİ 207
13.2.1. ABC ANALİZİNİN SINIFLANDIRILMASI 208
13.3. HARCAMA ANALİZİ 209
13.4. TEDARİK SEGMENTASYON ANALİZİ 210
13.5. TEDARİK YÖNETİMİ HEDEFLERİ 211
13.6. SEGMENTASYON ALANINDA MALİYETE KARŞI FİYAT 212
13.7. TEDARİK STRATEJİ GELİŞTİRME SÜRECİ 213
13.8. ÖZET 213
Ek-A. Türk Ticaret Kanunu 216
Ek-B. Kamu İhale Kanunu 223
Ek-C. Kamu İhale Sözleşme Kanunu 234
Ek-D. Devlet İhale Kanunu 238
Ek-E. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 258
Ek-F. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 261
Ek-G. Dönem Ödevi Örnekleri: Soru ve Cevaplar 264
KAYNAKÇA
YAZARIMIZ
DİZİN