Devletlerin ekonomik faaliyetleri XIX. yüzyılın ortalarından bugüne, özellikle II. Dünya savaşından sonra artmış, bu durum kamu sektörünün bütçesinin büyümesine sebebiyet vermiştir.

Devlet gerek klasik görevlerini ve gerekse kamu hizmetlerini yerine getirirken kamu kudretini kullanır. Kamu kudreti kamu hizmetlerinin yapılması için gerekli olan bir güçtür. Birey karşısında devlete üstünlük verir ve devlet birey ile ilişkilerinde tek taraflı işlemler yapabilir. Bu üstünlük kamu hizmetinin mahiyeti ve hizmetten yararlanan geniş insan kitleleri olmasını gerektirir.

Öte yandan devlet, hukuka bağlı tarafsız, herkese eşit mesafede olan bir kurumdur. Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi için kamu kudretini kullanarak tek taraflı işlem yapmasının nedenlerinden birisi de budur.

Devlet, kamu hizmetlerini yürütmek için piyasaya girecek, mal ve hizmet alımı satımı yapacaktır. Bunları yaparken kendi çıkarını korumak amacıyla sattığı mal veya hizmeti en yüksek fiyata satmak, aldığı mal veya hizmeti en düşük fiyata almak isteyecektir. Bir malın alım ve satımının devletin çıkarına uygunluğu için işlemin rekabet ortamı içinde gerçekleşmesi gereklidir.

Rekabet, hukuk devletinde, hukuka bağlı olarak şeffaflık içinde gerçekleştirilir. Kısaca özetlemek gerekirse devlet alım ve satımları ve kiralamaları hukuk kurallarına bağlı olarak, aleni bir şekilde yapar. Hukuka bağlılığın ve şeffaflığın amacı rekabeti sağlayarak daha az para ile daha kaliteli mal ve hizmet almak ve böylece devletin ve toplumun çıkarını korumaktır.

Kamu idareleri, ihaleden önce tek taraflı bir işlem ile şartname ve tip sözleşmeleri hazırlar. İhale sürecinde şeffaflık ve rekabet içinde istekliler yarışır ve sonunda kamu kurumu için en uygun fiyatı teklif eden istekliye iş ihale edilir.

İhaleler kamu kurumları adına ve kamu görevlileri tarafından yapılmaktadır. Kamu görevlileri özde kendilerinin olmayan bir işi yine başkaları için yapmaktadırlar. Başkalarının parasıyla başkaları için mal ve hizmet alınması sürecinde görev alan kişilerin davranışlarında zafiyet yaşanabilmektedir. Neticede kazanan da kaybeden de devlettir.

Kamu bütçelerinde, yatırımlar için ayrılan ödenek payları her yıl göreceli olarak azalmaktadır. Bu azalış, kamu ihalelerinde, yükleniciler arasındaki rekabetin artmasına sebep olmakta, şikâyet ve davalardaki artışlara bağlı olarak da hükümetler yönünden kritik bir önem arz etmektedir.

Kamu ihaleleri, kamu idareleri ile özel sektörü karşı karşıya getiren platformlardır. Bir tarafta en kaliteli mal ve hizmeti en uygun fiyatla alınması çabası yaşanırken, diğer tarafta alınan ihaleden en yüksek karın sağlanması temayülü ağır basmaktadır. Böyle bir ortamda, gerek ihale makamı ile istekliler arasında, gerekse isteklilerin kendi aralarında çıkar çatışmasının yaşanılması kaçınılmazdır. Bu ortam, hükümetler açısından rahatsız edici, riskli bir hal alırken, kamu idareleri ve özel sektör açısından da hukuki sorunların doğmasına sebep olmaktadır.

İhale mevzuatının, özellikle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu Kanuna istinaden çıkartılan ikincil mevzuatın karmaşıklığı, mevzuatta yapılan çok sayıda değişikliklerin takip edilmesindeki zorluklar, ihale sürecinin uzunluğu ve süreçte görevlendirilen personel ve ihaleye katılan istekliler tarafından yapılan hataların artmasına sebep olmaktadır.

Bu karmaşıklık, yargılama sürecinde de hatalı yorumlara sebep olarak telafisi imkânsız mağduriyetlere yol açmaktadır. Bu itibarla ihale sürecindeki işlemler, bu süreçte görev alanların yetki ve sorumlulukları kapsamında düzenleyecekleri belgelerle ilişkilendirilmek suretiyle anlatılacaktır.